و ايشانراست عذابى بزرگ . وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ از مردمان كس است كه ميگويد آمَنَّا بِاللَّهِ بگرويديم بخداى وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ و بروز رستاخيز وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنِينَ ( 8 ) و ايشان گرويده نيستند يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ الَّذِينَ آمَنُوا چنان مىپندارند كه خداى را مىفريبند « 1 » و مؤمنانرا وَ ما يَخْدَعُونَ و فريب نميسازند . إِلَّا أَنْفُسَهُمْ مگر با تنهاى خويش وَ ما يَشْعُرُونَ ( 9 ) و نميدانند كه اين فرهيب است كه در آنند . فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ در دلهاى ايشان بيمارى و گمان است فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً - ايشان را بيمارى دل افزود وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ و ايشانراست عذابى درد نماى درد افزاى بِما كانُوا يَكْذِبُونَ ( 10 ) به آنچه دروغ گفتند كه رسول و پيغام دروغ است وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ و چون كه ايشان را گويند لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ تباهى مكنيد در زمين قالُوا جواب دهند گويند - إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ ( 11 ) ما نيك كنندگانيم و با سامان آورندگان « الا » آگاه بيد « 2 » إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ بدرستى كه ايشان آنند كه تباه كاران‌اند وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ ( 12 ) و لكن نميدانند كه غايت آن فساد چيست . النوبة الثانية : - قوله تعالى إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا - حقيقت كفر در لغت عرب بپوشيدن است ، و بيگانه را به آن كافر گويند كه نعمتهاى خداوند عزّ و جلّ بر خود بپوشد . و نعمتهاى اللَّه سه قسم است - يكى نعمت بيرونى چون مال و جاه ، ديگر نعمت بدنى چون صحت و قوت ، سديگر نعمت نفسى چون عقل و فطنت . و نعمت نفسى تمامتر است و عظيم‌تر ، فيها يتوصّل الى الطّاعات و الخيرات و استحقاق الثّواب . و بر حسب اين تقسيم شكر و كفر نهادند . پس كفر عظيم آنست كه مقابل نعمت نفسى است ، و كافر مطلق به روى افتد كه نعمت نفسى را كفران آرد كه حاصل وى بجحود وجدانيّت و نبوت و

--> ( 1 ) مى فريبند - كذا فى الاصل ( 2 ) بيد : در نسخه الف . باشيد در نسخه ج .